Home > Specialisaties > Executieve functies

Executieve functies

Ondersteuning thuis en op school

Wat zijn executieve functies?

Executieve functies zijn de denkvaardigheden die je helpen om gedrag aan te sturen, taken te plannen, te organiseren en uit te voeren, en problemen op te lossen. Ze worden vaak vergeleken met de dirigent van een orkest: ze zorgen ervoor dat alles goed samenwerkt.

Deze vaardigheden zijn essentieel voor het dagelijks functioneren, zoals huiswerk maken, plannen, emoties reguleren, samenwerken en je gedrag aanpassen aan verschillende situaties, zowel thuis als op school.

Voorbeelden van executieve functies zijn onder andere plannen, impulscontrole, werkgeheugen en emotieregulatie.

Belangrijke executieve functies

Plannen en organiseren: een plan maken om een doel te bereiken en bepalen wat belangrijk is.

Impulscontrole (respons-inhibitie): kunnen stoppen en nadenken voordat je iets doet.

Werkgeheugen: meerdere instructies onthouden en deze in de juiste volgorde uitvoeren.

Emotieregulatie: emoties beheersen en niet direct boos of gefrustreerd reageren.

Flexibiliteit: je kunnen aanpassen aan veranderingen of onverwachte situaties.

Taakinitiatie: op tijd beginnen met een taak en deze doelgericht aanpakken.

Aandacht en concentratie: je kunnen focussen zonder snel afgeleid te raken.

Waarom zijn executieve functies zo belangrijk?

Schoolsucces
Executieve functies zijn een belangrijke voorspeller van schoolsucces, omdat ze bepalen hoe je leerstof verwerkt en hoe je taken aanpakt.

Dagelijks functioneren
Ze spelen een rol in alle aspecten van het dagelijks leven, van school en werk tot sociale interacties en zelfstandigheid.

Ontwikkeling
Executieve functies ontwikkelen zich in de kindertijd en adolescentie. Sommige kinderen en jongeren hebben hierbij extra ondersteuning of begeleiding nodig.

Gedrag en leren
Wanneer executieve functies minder goed ontwikkeld zijn, kan dit leiden tot leerproblemen en gedragsproblemen, doordat deze functies een aansturende en regulerende rol hebben.

Hoe werken executieve functies in de praktijk?

Een van de belangrijkste voorspellers voor een fijne thuissituatie en een succesvolle schoolloopbaan is de mate waarin executieve functies ontwikkeld zijn.

Sommige kinderen, tieners en jongvolwassenen hebben een gemiddelde of zelfs hoge intelligentie, maar ervaren moeite met plannen, prioriteiten stellen of emoties reguleren. Anderen hebben moeite om hun aandacht vast te houden of laten juist ontremd gedrag zien.

Ook bij kinderen met ADHD, ASS, een lichte verstandelijke beperking (LVB) of leerproblemen zien we vaak uitdagingen in het executief functioneren. Deze moeilijkheden beïnvloeden niet alleen gedrag en leren, maar ook hoe een kind wordt begrepen en geaccepteerd door de omgeving.

Het belang van executieve functies bij leren en gedrag

Executieve functies, ook wel regelfuncties genoemd, zijn hogere denkprocessen die helpen bij het plannen, sturen en evalueren van gedrag. Je kunt ze zien als de dirigent van het brein.

Ze ondersteunen vaardigheden zoals taakgericht werken, volgehouden aandacht, werktempo, organiseren en zelfbeheersing, en zijn essentieel voor het functioneren thuis, op school en in sociale situaties.

Verschillende terreinen van executieve functies

Regelfuncties

Met deze functies bepaal je doelen, schakel je afleiding uit, plan je stappen, voer je taken uit en controleer je het resultaat. Ook motivatie, emoties en eerder opgedane ervaringen spelen hierin een belangrijke rol.

Complexe handelingen

Sommige kinderen vinden het lastig om complexe handelingen te organiseren, zoals zich aankleden zonder dat alles klaar ligt. Nieuwe of onverwachte situaties vragen om een plan van aanpak, wat extra moeilijk kan zijn bij problemen in de executieve functies.

Innerlijke spraak

Innerlijke spraak helpt bij zelfsturing en zelfbeheersing. Jonge kinderen praten vaak hardop tegen zichzelf en leren later deze innerlijke stem te gebruiken om gedrag te reguleren.
Bij kinderen met AD(H)D, autisme, dyslexie of dyscalculie kan deze ontwikkeling achterlopen.

Hoe wij kunnen helpen bij executieve functies

Bij Studium Zeeland kijken we niet alleen naar de moeilijkheden, maar vooral naar het kind of de mens achter de problemen. Met onze ervaring in ondersteuning bij executief functioneren en begeleiding in Zeeland zoeken we naar een aanpak die past bij jou of je kind. We brengen in kaart welke functies sterk zijn en welke functies extra aandacht nodig hebben. Daarna stellen we een plan op waarin we bepalen hoe en wanneer we deze functies inzetten. Zo helpen we kinderen hun talenten te benutten, beter om te gaan met aandacht, overzicht en gedrag, en stap voor stap sterker te worden op school én thuis.

Wil je meer weten over hoe wij kinderen en (jong)volwassenen ondersteunen bij het versterken van hun executieve functies? Neem gerust contact met ons op of lees verder over onze andere specialisaties.

​